Centralne Biuro Spisowe przy wsparciu Infovide-Matrix S.A. wdrożyło informatyczny system spisowy, którego zadaniem było usprawnienie procesu przygotowania oraz pozyskiwania danych od respondentów w trakcie spisów powszechnych. System zdał swój pierwszy egzamin w trakcie Powszechnego Spisu Rolnego 2010.

 

 

Powszechny Spis Rolny pozwolił na zebranie danych o polskim rolnictwie w celu zbudowania bazy informacyjnej o gospodarstwach rolnych niezbędnej do realizacji polityki rolnej - zarówno krajowej jak i europejskiej, regionalnej, lokalnej oraz społecznej na wsi. Analiza danych pozyskanych w PSR pozwoli wskazać zmiany, jakie zaszły w rolnictwie od ostatniego spisu w 2002 r. Dane ze spisu pozwolą również na aktualizację statystycznego rejestru gospodarstw rolnych i leśnych do różnych badań z zakresu rolnictwa.

 

 

Przedsięwzięcie unikalne na skalę ogólnoświatową
Przystępując do prac nad PSR 2010 podjęto decyzję o wprowadzeniu nowoczesnych i jednocześnie tańszych rozwiązań od stosowanych dotychczas. Polegały one głównie na pobieraniu danych pochodzących ze źródeł administracyjnych oraz wykorzystaniu narzędzi komunikacji elektronicznej. Powszechny Spis Rolny 2010, który odbył się między 1 września a 31 października tego roku był unikalnym przedsięwzięciem statystycznym ze względu na wykorzystane technologie, metody i organizację wspierającą proces spisu na skalę ogólnoświatową, a jego realizacja wymagała pełnej mobilizacji na szczeblu zarówno centralnym, jak i lokalnym.

Wdrożenie zostało podzielone na cztery etapy. Etap pierwszy przeprowadzony w roku 2007 obejmował prace przygotowawcze związane z przygotowaniem organizacji spisowej, opracowaniem metodologii spisu oraz opracowaniem założeń technicznych. W kwietniu 2008 wyłoniony został podmiot: tzw. Wsparcie Projektu, którym została spółka Infovide-Matrix. Drugi etap obejmował przeprowadzenie spisów próbnych przed PSR 2010 i NSP 2011, podczas których zweryfikowane zostały przyjęte rozwiązania metodologiczne, organizacyjne i techniczne, w tym założenia dotyczące realizacji spisu tylko drogą elektroniczną. Trzeci etap obejmuje przeprowadzenie PSR 2010, który odbył się w dniach 1 września – 31 października 2010 r. oraz Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań, który odbędzie się w terminie 1 kwietnia – 30 czerwca 2011 r. Ostatni etap, zakłada opracowanie i udostępnienie wyników spisów.

 

 

Metody pozyskiwania danych spisowych
W PSR 2010 podstawę realizacji spisów stanowiły źródła administracyjne, ponadto dane spisowe gromadzone były przez Internet (metoda CAII), poprzez wywiad realizowany przez ankieterów statystycznych wspomaganych programem komputerowym - aplikację call center (metoda CATI) oraz poprzez wywiad bezpośredni realizowany przez rachmistrzów spisowych wyposażonych w terminale mobilne (metoda CAPI).

 

Samospis internetowy (CAII) polega na sprawdzeniu i ewentualnym skorygowaniu w określonym terminie danych uzyskanych ze źródeł administracyjnych. Dla osób, które zdecydowały się na tę metodę, został udostępniony formularz elektroniczny chroniony loginem i hasłem. Respondent ma wówczas 14 dni na dokonanie samopisu. Operacja mogła również zostać przeprowadzona na tak zwanym czystym formularzu elektronicznym, dostępnym off-line, który po wypełnieniu był przesyłany elektronicznie do systemu spisowego lub pocztą tradycyjną na adres właściwego miejscowo Wojewódzkiego Biura Spisowego, gdzie dane były wprowadzane przez ankietera statystycznego poprzez formularz elektroniczny do systemu spisowego.

 

Wywiad telefoniczny (CATI) realizowany był przez ankietera statystycznego wspomaganego programem komputerowym (aplikacja call center). Tą metodą ankietowane były gospodarstwa, które już częściowo miały wypełniony formularz spisowy z systemów administracyjnych lub samospisu. Warunkiem skierowania gospodarstwa do spisu metodą CATI był aktualny i czynny numer telefonu.

Wywiad realizowany przez rachmistrza spisowego (CAPI) skierowany był do osób, od których zebranie informacji innymi metodami było niemożliwe. Rachmistrze byli wyposażeni w terminale mobilne, które umożliwiały przeprowadzenie spisu, poprzez wykorzystanie formularze elektronicznego.

Terminale posiadały również aplikacje umożliwiające korzystanie z map cyfrowych i GPS, które pomagały w sprawniejszym odnalezieniu gospodarstw rolnych. Poszczególne metody zbierania danych do Powszechnego Spisu Rolnego wprowadzane były sukcesywnie, w celu
umożliwienia respondentom swobodnego skorzystania przede wszystkim z samospisu internetowego i uniknięcia tym samym, sytuacji podwójnego ich spisywania.

 

Liczy się jakość a nie ilość
Cały proces był koordynowany przy wsparciu oprogramowania zarządczego, które pozwalał na monitorowanie przebiegu spisu zintegrowanego on-line z całym systemem zarządzania spisem oraz na stałą analizę bieżącej sytuacji. W sytuacji kryzysowej (jeżeli by wystąpiła) możliwe było podjęcie błyskawicznych decyzji związanych z przemieszczaniem się rachmistrzów w terenie.

„PSR 2010 zapisze się w historii statystyki publicznej jako prawdziwy przełom. Dotychczasowe Spisy Powszechne wykonywane były w tradycyjny sposób i angażowały szerokie rzesze zarówno statystyków, jak i pracowników urzędów gmin, a przede wszystkim rachmistrzów spisowych. W 2002 r. dane do Spisów Powszechnych zbierane były przez około 170 tys. rachmistrzów. W tym roku do zebrania danych o gospodarstwach rolnych wystarczyło niecałe 12 tys. rachmistrzów." – twierdzi Janusz Dygaszewicz, Dyrektor Centralnego Biura Spisowego.

 

„Do spisu ludności i mieszkań w 2011 r. planujemy wykorzystać ok. 20 tys. Trudno policzyć, ile hektarów drzew wycięto, aby zaspokoić wyprodukowanie milionów formularzy spisowych, z którymi wyruszali w 2002 r. rachmistrze, aby zebrać wszystkie informacje. Niestety
wszystkie te formularze były niszczone po przeprowadzeniu spisu i przerabiane na makulaturę” – dodaje.

Konsultanci Infovide-Matrix S.A świadczyli usługi doradcze dla Centralnego Biura Spisowego w obszarach: zarządczym (opracowanie planów, harmonogramu, rejestrów projektowych, itd. zgodnie z metodyką PRINCE2), technicznym (w tym integracja systemów spisowych oraz nadzór nad ich realizacją), prawnym (w tym zamówienia publiczne), organizacyjnym oraz merytorycznym.

„Naszym zadaniem jest kompleksowe wsparcie GUS w całym procesie realizacji spisów powszechnych „PSR 2010 i NSP 2011”, włącznie z realizacją spisów próbnych. Obecnie intensywnie pracujemy nad przygotowaniami do Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań
2011. Jesteśmy pewni, że i ta część procesu zakończy się pomyślnie. – mówi Piotr Grączewski, Kierownik Projektu Wsparcia z Infovide-Matrix S.A.

W realizację spisów powszechnych zaangażowane są także firmy zewnętrzne odpowiadające za przygotowanie komponentów informatycznego systemu spisowego.

 

 

System na lata
W tej chwili CBS oraz Infovide-Matrix wraz z firmami zaangażowanymi w przeprowadzenie spisów powszechnych analizują przebieg PSR 2010 i przygotowują się do Narodowego Powszechnego Spis Ludności i Mieszkań 2011, który rozpocznie się 1 kwietnia. NSP 2011 dostarczy
szczegółowych informacji o liczbie ludności, jej terytorialnym rozmieszczeniu, strukturze demograficznospołecznej i zawodowej, a także o społeczno-ekonomicznej charakterystyce gospodarstw domowych i rodzin oraz o ich zasobach i warunkach mieszkaniowych na wszystkich
szczeblach podziału terytorialnego kraju: ogólnokrajowym, regionalnym i lokalnym.

„Projekt spisów powszechnych jest kolejnym strategicznym projektem związanym z modernizacją państwa, w którym usługi publiczne  wspierane są przez nowoczesne rozwiązania informatyczne. Cieszymy się, że Infovide- Matrix po raz kolejny świadczy usługi doradcze w tak złożonym i strategicznym przedsięwzięciu, którego pierwsza część została zrealizowana z sukcesem.” – dodaje Piotr Grączewski

 

W przyszłości planowane jest wykorzystanie opracowanych systemów i procedur dostarczonych do GUS w celu przeprowadzania badań prowadzanych przez statystykę publiczną.

 

 

 -----------------------------------------------------------------------

-->> Infovide-Matrix dla GUS [pdf]<<--

-----------------------------------------------------------------------