Tags: buzzword, user experience

Czym charakteryzują się projekty informatyczne z dużym ładunkiem twórczym? Po pierwsze, jak można spodziewać się po projektach, w których udział bierze grupa osób kreatywnych, wszyscy mają świetne pomysły, jak przełomową nowość dostarczyć użytkownikowi. Po drugie – nikt tak na prawdę nie wie, które pomysły są dobre. Problemem staje się nie skąd je wziąć, a „które i jak wybrać”.

Niestety często okazuje się, że osoby kreatywne i/lub interesariusze nie zauważają drugiej części problemu. Istnienie pomysłu oznacza, że rozwiązanie zostało znalezione, teraz trzeba je już tylko wdrożyć. Nic bardziej mylnego. Wygląda na to, że zajść musi przełom w myśleniu, by na projektowanie user experience zaczęto patrzeć poważniej niż jak na kolejny buzzword – a warto, o czym świadczą sukcesy marek takich jak Apple, Research in Motion czy Google.

A narzędzi pozwalających na rzetelne podejście do innowacji user experience jest sporo. Z pomocą przychodzą metody projektowania interakcji kładące nacisk na poznanie użytkowników wraz z ich kontekstem psychosocjologiczny: bagażem doświadczeń, umiejętności, modeli mentalnych[i] - jak na przykład Goal-Directed Design promowane przez Alana Coopera, jednego z czołowych ekspertów (i wieloletniego praktyka) tej dyscypliny. Metody te oferują rygorystyczne podejście do chaotycznego z natury procesu kreacji[1], pozwalając na zrozumienie użytkownika, dając większą szansę dostarczenia czegoś, co będzie dla niego wartością.

Rzetelne podejście do projektowania user experience rozwiązuje dużą część problemów związanych z oddzieleniem pomysłów „dobrych” od „jakichkolwiek”. Ale interaktywna natura produktów cyfrowych oznacza, że nie można być pewnym czy spełnia on cele użytkownika, dopóki ten nie wejdzie z nim w interakcję. Właśnie dlatego skuteczna ewaluacja produktów informatycznych wcale nie jest tak prosta, a wszelkie metody polegające na wyrażaniu opinii o rysunkach koncepcyjnych czy zrzutach ekranu (na  przykład focus grupy) są niespecjalnie rzetelnym narzędziem jeśli chodzi o ocenę projektu interakcji.

Kwestia weryfikacji jest jednak fundamentalna dla dostarczenia czegoś, co będzie wartością, zwłaszcza innowacyjną, dla użytkownika – inaczej tylko zgadujemy, że tak będzie. Branża gier komputerowych (a więc produktów, które są wydestylowanym user experience) rozumie to dobrze – żadne szanujące się studio nie obejdzie się bez tzw. playtestów – weryfikacji „fajności” gry wykonywanej na interaktywnych prototypach. Narzucać się tu może skojarzenie z badaniami użyteczności. Rzeczywiście, w wyniku testów grywalności czasem odkrywa się problemy dotyczące użyteczności, ale nie jest to ich głównym celem: one mają pokazać, czy i dlaczego testowany materiał jest dla graczy fajny – badane jest więc czyste user experience! Silne zorientowanie na weryfikację wynika z faktu, że żaden szanujący się projektant gier nie orzeknie autorytatywnie, czy coś będzie ciekawe dla wszystkich, czy nawet większości graczy, bo wie, że grę projektował w oparciu tylko o własny punkt widzenia. Wydaje się, że takiego podejścia brakuje w innych branżach informatycznych – w końcu przeważająca większość produktów jest używana przez ludzi. Od tego jak dobrze spełniają cele swoich użytkowników zależy ich sukces.

Oczywiście w myśleniu „zobaczmy co myśli użytkownik, a potem się zdecydujemy” istnieją też pułapki. Alan Cooper zauważył[ii], że posunięte do ekstremum podejście szybkich i częstych wydań z nastawieniem na permanentną beta-wersję i pytanie użytkowników o zdanie „po fakcie” może sprawić, że zarówno biznes jak i klienci tracą. Biznes, bo wymagający użytkownicy widząc produkt nie spełniający ich oczekiwań szybko przejdą do konkurencji. A wszyscy inni zostaną po prostu z kiepską usługą. Wymyślanie produktów przez marketing czy managerów nie znających drugiej strony barykady to kolejna pułapka – argumentem często jest, że przecież „nikt nie może uważać, że wie czego chcą użytkownicy”. A właśnie rygorystyczne podejście do projektowania z nastawieniem na poznanie użytkownika połączone z weryfikacją kolejnych prototypów taką wiedzę, przynajmniej częściowo, daje. Ale to tematy na osobny artykuł.

Każdy „rewelacyjny i przełomowy” pomysł oraz produkt, który z niego powstał, od korporacyjnej bazy wiedzy zwiększającej produktywność pracowników po najnowszą grę komputerową, przechodzi przez ostateczną weryfikację: zderzenie z użytkownikiem. Można na to zderzenie przygotować się tak by przypominało „padnięcie sobie w objęcia”. Można też wcisnąć gaz do dechy i udawać, że nie widzi się urwiska na końcu drogi.

——————————————————————————–

[1] Pojawia się czasem wątpliwość, czy metodologia projektowania nie ograniczy przypadkiem kreatywności twórcy. Odpowiedź raczej na pewno brzmi „Nie” –, zwłaszcza w „sztuce” użytkowej. Za przykład niech posłużą architekci – mają bardzo twardo określone reguły (czasem dosłownie rozgraniczające między życiem a śmiercią wielu ludzi), a nikt nie oskarży ich raczej o brak kreatywności

——————————————————————————–

[i] Goodwin, K., (2009) Designing for the Digital Age: How to Create Human-Centered Products and Services, Wiley Publishing, Inc., Indianapolis

[ii] http://www.cooper.com/journal/2001/01/the_iteration_trap.html